1. Oprogramowanie JASP
JASP stanowi punkt wyjścia do dalszej pracy, dlatego na początku określany jest jego zakres i miejsce wśród narzędzi statystycznych. Ujęto tu właściwości pakietu, konsekwencje modelu open source oraz najczęściej wykonywane analizy dostępne w tym środowisku.
- JASP – właściwości pakietu,
- cechy projektu typu open source,
- najpopularniejsze analizy.
2. Instalacja i praca z pakietem
Sprawne korzystanie z pakietu zaczyna się od poprawnej konfiguracji środowiska pracy. Ta część obejmuje instalację JASP, orientację w graficznym interfejsie oraz sposób uruchamiania procedur analitycznych, aby przejść od pierwszego uruchomienia do wykonania podstawowych analiz.
- instalacja pakietu,
- graficzny interfejs,
- procedury analityczne.
3. Funkcje oprogramowania
Istotną funkcją JASP jest obsługa różnych podejść do wnioskowania statystycznego w jednym środowisku. Sekcja obejmuje wnioskowanie częstościowe, wnioskowanie bayesowskie oraz aktualizację wyników, pokazując, jak program wspiera porównywanie podejść i bieżące przeliczanie analiz.
- wnioskowanie częstościowe,
- wnioskowanie bayesowskie,
- aktualizacja wyników.
4. Obliczanie miar tendencji centralnej
Analizę opisową rozpoczyna ustalenie wartości najlepiej charakteryzującej badany zbiór. Uczestnicy pracują z dominantą, średnią i medianą w JASP, ucząc się różnic między tymi miarami oraz tego, jak rozkład danych wpływa na ich trafność i użyteczność interpretacyjną.
- dominanta,
- średnia,
- mediana.
5. Miary rozproszenia
Miary rozproszenia pokazują, jak bardzo obserwacje odbiegają od wartości centralnej i czy zmienność danych jest niewielka czy wyraźna. Sekcja obejmuje odchylenie przeciętne, odchylenie standardowe oraz klasyczny współczynnik zmienności, z naciskiem na ich znaczenie interpretacyjne.
- odchylenie przeciętne,
- odchylenie standardowe,
- klasyczny współczynnik zmienności.
6. Metody statystyczne
Dobór metody statystycznej zależy od rodzaju pytania badawczego i struktury danych. W tej części zestawiono test t Studenta, regresję, ANOVA oraz ANCOVA, wskazując, do jakich porównań i modeli służą oraz jak odróżniać sytuacje wymagające analizy różnic od analizy zależności.
- test t Studenta,
- regresja,
- ANOVA,
- ANCOVA.
7. Współczynnik korelacji Pearsona
Gdy trzeba określić siłę i kierunek liniowej zależności między zmiennymi, podstawowym narzędziem staje się współczynnik korelacji Pearsona. Sekcja wyjaśnia jego obliczanie i interpretację w JASP, znaczenie znaku i wartości współczynnika oraz różnicę między korelacją a przyczynowością.
8. Regresja liniowa
Regresja liniowa pozwala ocenić, jak zmienna zależna zmienia się pod wpływem jednego lub wielu predyktorów. W tej sekcji omawiane jest budowanie modelu w JASP, interpretacja współczynników i dopasowania oraz zastosowanie regresji do wyjaśniania i prognozowania wyników.
9. Sposoby wizualizacji danych w programie
Czytelna prezentacja wyników ma znaczenie wtedy, gdy liczby trzeba przełożyć na wnioski analityczne. Ta część koncentruje się na wizualizacji danych w JASP, doborze odpowiednich wykresów oraz wykorzystaniu grafiki do pokazywania rozkładów, zależności i różnic między obserwacjami.
10. Podsumowanie zdobytej wiedzy
Końcowa część porządkuje cały tok pracy analitycznej omówiony podczas szkolenia, od statystyki opisowej po wnioskowanie i modelowanie w JASP. Ułatwia też powiązanie metod z typami problemów badawczych oraz poprawne odczytywanie wyników w spójnym procesie analizy danych.