Copilot i DAX – jak pisać formuły szybciej i bez błędów

Wprowadzenie do Copilota w Power BI

Power BI stale rozwija się jako narzędzie do analizy danych, a jego najnowsze funkcje oparte na sztucznej inteligencji znacząco ułatwiają pracę analityków i twórców raportów. Jedną z najbardziej przełomowych innowacji jest Copilot — inteligentny asystent oparty na technologii AI, zintegrowany bezpośrednio z Power BI. Copilot pomaga użytkownikom szybciej tworzyć zapytania, budować model danych czy pisać złożone formuły DAX, nawet jeśli nie mają dużego doświadczenia w języku DAX.

Copilot działa w sposób konwersacyjny — użytkownik może zadawać pytania w języku naturalnym, a narzędzie przekształca je w poprawne zapytania lub formuły. Dzięki temu proces tworzenia raportów i analiz staje się bardziej intuicyjny i mniej podatny na błędy. W zależności od kontekstu, Copilot może służyć jako wsparcie przy tworzeniu wizualizacji, interpretacji danych, a także przy automatyzacji obliczeń.

Do najważniejszych zalet Copilota w Power BI należą:

• Automatyczne generowanie formuł DAX na podstawie opisu słownego.
• Analiza i poprawa istniejących formuł w celu zwiększenia ich czytelności i wydajności.
• Szybsze prototypowanie raportów z pomocą sugestii kontekstowych.

Choć Copilot nie zastępuje całkowicie wiedzy eksperckiej, stanowi potężne ułatwienie zarówno dla początkujących, jak i zaawansowanych użytkowników Power BI. Jego zastosowanie przyspiesza codzienną pracę z danymi, zmniejsza ryzyko błędów logicznych w kodzie i pozwala skupić się na analizie, a nie na technicznych aspektach implementacji.

Podstawy formuł DAX i ich znaczenie

DAX, czyli Data Analysis Expressions, to język formuł używany w Power BI, Power Pivot oraz Analysis Services. Został stworzony specjalnie z myślą o analizie danych w modelach tabelarycznych i umożliwia tworzenie wyrażeń obliczeniowych, które pozwalają wydobywać wartościowe informacje z danych.

Formuły DAX stosuje się przede wszystkim do tworzenia:

• miar (measures) – dynamicznych obliczeń opartych na kontekście filtrowania, np. suma sprzedaży, średnia marża czy wzrost procentowy rok do roku,
• kolumn obliczeniowych – wyrażeń dodawanych do tabeli w celu wzbogacenia danych o dodatkowe wartości, np. kategorie przychodu, status klienta, itp.

Jedną z kluczowych cech DAX jest to, że działa w kontekście modelu danych – oznacza to, że wynik formuły może się zmieniać w zależności od tego, jakie filtry czy wizualizacje są zastosowane w raporcie. Ten mechanizm umożliwia tworzenie elastycznych i interaktywnych raportów biznesowych.

Przykładowo, prosta miara:

Sales Total = SUM(Sales[Amount])

umożliwia szybkie obliczenie sumy wartości sprzedaży, automatycznie dostosowując wynik do aktualnych filtrów i wybranych danych.

Zrozumienie podstaw DAX jest kluczowe, ponieważ pozwala efektywnie modelować dane i tworzyć zaawansowane analizy bez konieczności sięgania po zewnętrzne narzędzia lub pisania skomplikowanych zapytań SQL. Dzięki temu użytkownicy Power BI mogą lepiej wykorzystać potencjał swoich danych i podejmować trafniejsze decyzje biznesowe.

Jak Copilot wspiera tworzenie formuł DAX

Tworzenie formuł w języku DAX (Data Analysis Expressions) może być wyzwaniem, zwłaszcza dla osób, które nie mają dużego doświadczenia z jego składnią i logiką. Copilot w Power BI wprowadza nowe możliwości, oferując wsparcie oparte na sztucznej inteligencji podczas pisania zapytań DAX. Dzięki temu zarówno początkujący, jak i zaawansowani użytkownicy mogą szybciej i dokładniej budować formuły analityczne.

Copilot działa jako asystent kontekstowy, który analizuje strukturę danych, relacje między tabelami oraz wcześniejsze zapytania, by zaproponować odpowiednią formułę. W wielu przypadkach wystarczy naturalny język, by uzyskać skomplikowane wyrażenia DAX.

• Sugestie składni: Podczas wpisywania formuły, Copilot automatycznie podpowiada funkcje DAX pasujące do kontekstu, redukując potrzebę pamiętania pełnej składni.
• Automatyczne generowanie kodu: Na podstawie opisu w języku naturalnym (np. „oblicz średnią sprzedaż miesięczną dla ostatniego roku”) Copilot może zaproponować gotową formułę.
• Spójność z modelem danych: Copilot uwzględnia dostępne kolumny, relacje i hierarchie, by formuły były zgodne z modelem danych użytkownika.

Przykładowo, wpisując zapytanie w języku naturalnym:

"Show total sales for the last 12 months"

Copilot może wygenerować odpowiadającą formułę DAX:

TotalSalesLast12Months =
CALCULATE(
    SUM(Sales[Amount]),
    DATESINPERIOD(
        'Date'[Date],
        MAX('Date'[Date]),
        -12,
        MONTH
    )
)

Ponadto, poniższa tabela ilustruje podstawowe różnice między tradycyjnym podejściem a pracą z Copilotem:

Copilot wspiera użytkowników na każdym etapie pracy z formułami DAX, ułatwiając tworzenie poprawnych, zoptymalizowanych zapytań bez potrzeby głębokiej znajomości języka. Jeśli chcesz pogłębić swoje umiejętności, warto zapoznać się z Kursem Język DAX i język M – wykorzystanie funkcji języka DAX i analiza danych przy użyciu języka M.

Unikanie typowych błędów dzięki Copilotowi

Tworzenie formuł DAX może być wyzwaniem, nawet dla doświadczonych analityków. Niewłaściwa składnia, pomyłki w kontekście filtrowania czy mylenie funkcji agregujących to tylko niektóre z częstych problemów. Copilot w Power BI pomaga zminimalizować ryzyko takich błędów, oferując dynamiczne podpowiedzi i korekty w czasie rzeczywistym.

Typowe błędy popełniane w DAX

• Nieprawidłowe użycie funkcji kontekstowych – np. mylenie CALCULATE() z FILTER()
• Błędy składniowe – brak nawiasów, przecinków lub błędna kolejność argumentów
• Niezgodność typów danych – próba porównania tekstu z liczbą
• Niepełne wykorzystanie modelu danych – pomijanie relacji między tabelami

Copilot analizuje strukturę modelu, kontekst zapytania i intencję użytkownika, aby zasugerować poprawne formuły lub wskazać potencjalne błędy przed ich zatwierdzeniem. Dzięki temu użytkownik może skupić się na logice biznesowej zamiast na szczegółach składni.

Przykład wsparcia w eliminacji błędów

Załóżmy, że użytkownik próbuje obliczyć średnią wartość sprzedaży w danym regionie, wpisując:

AVERAGE('Sales'[Amount] WHERE 'Region'[Name] = "East")

Copilot rozpozna niepoprawną składnię i zasugeruje poprawną wersję:

CALCULATE(AVERAGE('Sales'[Amount]), 'Region'[Name] = "East")

Dodatkowo poda wyjaśnienie, dlaczego zastosowanie CALCULATE() jest tutaj właściwe – ze względu na potrzebę kontekstu filtrowania.

Porównanie: tradycyjne podejście vs. wsparcie Copilota

Copilot nie tylko wspiera poprawność techniczną formuł, ale też uczy dobrych praktyk i rozwija umiejętności analityka poprzez interaktywne podpowiedzi i wyjaśnienia.

Poprawa wydajności zapytań DAX z pomocą AI

Tworzenie wydajnych formuł DAX to kluczowy element optymalizacji raportów w Power BI. Niewydajne zapytania potrafią znacząco obciążać model danych, wydłużać czas ładowania raportu i wpływać negatywnie na ogólne doświadczenie użytkownika. Dzięki integracji sztucznej inteligencji w Copilocie, możliwe jest tworzenie zoptymalizowanych formuł już od pierwszego wpisanego znaku.

Copilot analizuje strukturę danych, kontekst zapytania oraz historię interakcji, sugerując bardziej efektywne alternatywy dla istniejących formuł. Oznacza to, że użytkownik nie tylko otrzymuje poprawną składnię DAX, ale także formułę zoptymalizowaną pod względem wydajności.

Przykładowo, rozważ poniższą formułę:

CALCULATE(SUM(Sales[Amount]), FILTER(Sales, Sales[Amount] > 1000))

Copilot może zaproponować jej uproszczoną i bardziej wydajną wersję:

CALCULATE([Total Sales], Sales[Amount] > 1000)

Takie wsparcie jest szczególnie przydatne w dużych modelach danych, gdzie każda milisekunda zapytania ma znaczenie. Copilot automatyzuje proces analizy i optymalizacji, pozwalając twórcom raportów skupić się na logice biznesowej, a nie na technicznych aspektach wydajności. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i lepiej zrozumieć pracę z DAX, sprawdź Kurs DAX - praca w języku DAX i użyteczne funkcje, wizualizacja danych w Power BI.

Przykłady formuł DAX generowanych przez Copilota

Jedną z największych zalet korzystania z Copilota w Power BI jest możliwość szybkiego generowania formuł DAX na podstawie zapytań w języku naturalnym. Poniżej przedstawiamy kilka typowych scenariuszy, w których Copilot może znacząco ułatwić pracę z językiem DAX – od prostych miar po bardziej złożone kalkulacje.

1. Proste miary agregujące

Copilot świetnie radzi sobie z tworzeniem podstawowych funkcji agregujących, takich jak SUMA, ŚREDNIA czy LICZBA. Przykład:

SUMA SPRZEDAŻY = SUM('FaktSprzedaż'[Kwota])

Wystarczy zapytać np. "oblicz sumę sprzedaży", a Copilot wygeneruje odpowiednią miarę.

2. Miary warunkowe i filtrowane

Tworzenie miar z warunkami, np. „suma sprzedaży tylko dla kategorii 'Elektronika'”, również jest automatyzowane:

SPRZEDAŻ ELEKTRONIKA = CALCULATE(SUM('FaktSprzedaż'[Kwota]), 'Produkty'[Kategoria] = "Elektronika")

Copilot potrafi przetłumaczyć naturalną intencję na składnię DAX, oszczędzając czas i redukując błędy logiczne.

3. Obliczenia dat i porównań czasowych

Analizy porównawcze, takie jak „sprzedaż rok do roku” czy „wzrost kwartalny”, mogą być automatycznie generowane przez Copilota:

SPRZEDAŻ YOY = CALCULATE(SUM('FaktSprzedaż'[Kwota]), SAMEPERIODLASTYEAR('Kalendarz'[Data]))

Takie formuły wymagają znajomości funkcji czasu w DAX, ale Copilot ułatwia ich zastosowanie nawet mniej zaawansowanym użytkownikom.

4. Miary dynamiczne zależne od kontekstu

Copilot może także pomóc w tworzeniu bardziej złożonych formuł reagujących na wybór użytkownika, np.:

WYBRANA WALUTA = SELECTEDVALUE('Waluty'[Kod])

To przydatne w raportach z parametryzacją lub filtrowaniem opartym na kontekście strony.

Porównanie przykładowych zapytań i wynikowych formuł

Jak widać, Copilot znacząco przyspiesza proces tworzenia formuł i umożliwia skupienie się na analizie danych, a nie na składni języka DAX.

Najlepsze praktyki korzystania z Copilota

Copilot w Power BI to zaawansowane narzędzie wykorzystujące sztuczną inteligencję, które może znacząco przyspieszyć pracę z językiem DAX. Aby w pełni wykorzystać jego możliwości i uniknąć potencjalnych pułapek, warto stosować się do kilku sprawdzonych zasad.

• Formułuj precyzyjne zapytania – Copilot najlepiej działa, gdy podajesz mu jasne i konkretne instrukcje. Zamiast pisać ogólnie „stwórz miarę sprzedaży”, warto doprecyzować: „stwórz miarę, która sumuje sprzedaż tylko dla kategorii 'Elektronika' w ostatnich 12 miesiącach”.
• Znaj podstawy DAX – choć Copilot potrafi generować poprawne formuły, użytkownik powinien rozumieć ich sens. Wiedza o kontekście filtrowania, funkcjach agregujących czy działaniach na czasie pomoże ocenić, czy zaproponowane rozwiązanie jest właściwe.
• Przeglądaj i testuj wygenerowany kod – AI nie jest nieomylne. Zawsze sprawdzaj wygenerowaną formułę pod względem logiki i wpływu na wydajność raportu. Nawet poprawnie działająca miara może nie być optymalna w skali całego modelu danych.
• Ucz się na podstawie sugestii – traktuj Copilota nie tylko jako narzędzie do automatyzacji, ale także jako źródło nauki. Analizuj, jakiej składni używa i dlaczego, aby z czasem samodzielnie tworzyć jeszcze lepsze formuły.
• Uwzględniaj kontekst modelu – nawet najlepsza formuła nie zadziała poprawnie, jeśli nie pasuje do struktury Twojego modelu danych. Upewnij się, że w zapytaniach uwzględniasz odpowiednie tabele, relacje i hierarchie.
• Nie zastępuj wiedzy intuicją AI – Copilot może pomóc, ale nie zastąpi analitycznego myślenia. Zawsze dąż do zrozumienia, jak działa zaproponowane rozwiązanie i co oznacza dla Twojego biznesu.

Stosowanie się do tych zasad pomoże w efektywnym wykorzystaniu Copilota jako wsparcia w codziennej pracy z Power BI i językiem DAX, jednocześnie ograniczając ryzyko błędów i nieoptymalnych rozwiązań.

Podsumowanie i dalsze kroki

Copilot w Power BI otwiera nowy rozdział w pracy z danymi, umożliwiając analitykom i użytkownikom biznesowym bardziej efektywne tworzenie formuł DAX. Dzięki integracji sztucznej inteligencji, proces pisania formuł staje się nie tylko szybszy, ale również bardziej intuicyjny, co znacznie zmniejsza barierę wejścia dla osób mniej doświadczonych z językiem DAX.

Największą zaletą Copilota jest jego zdolność do analizowania kontekstu danych i podpowiadania odpowiednich rozwiązań w czasie rzeczywistym. Użytkownicy mogą formułować swoje potrzeby w języku naturalnym, a Copilot przekształca je w składnie DAX, co znacząco przyspiesza codzienną pracę z raportami.

W połączeniu z rosnącym zapotrzebowaniem na szybkie podejmowanie decyzji opartych na danych, narzędzia takie jak Copilot stają się kluczowym elementem nowoczesnej analityki biznesowej. Choć nie zastępują one wiedzy eksperckiej, stanowią doskonałe wsparcie w codziennych zadaniach, pomagając unikać błędów i poprawiać wydajność tworzonych zapytań.

Dzięki tej synergii między człowiekiem a AI, Power BI przekształca się w jeszcze potężniejsze narzędzie analityczne, które nie tylko prezentuje dane, ale także aktywnie wspiera ich interpretację i przetwarzanie. Dalsze eksplorowanie możliwości Copilota oraz praktyczne zastosowania funkcji DAX mogą znacząco podnieść jakość raportowania i analiz w każdej organizacji.

Skuteczność modeli ML – jak mierzyć dokładność predykcji 26 lipca 2025

StoryBrand (Donald Miller) 24 lipca 2025