Scrum w dużej organizacji – skalowanie z wykorzystaniem Nexus/SAFe/LeSS

Wprowadzenie: Moja droga do skalowania Scruma

Moja przygoda ze Scrumem rozpoczęła się w niewielkich zespołach, gdzie jego zasady i rytuały były łatwe do wdrożenia i pielęgnowania. Z czasem jednak pojawiło się wyzwanie – jak utrzymać zwinność, przejrzystość i ciągłe dostarczanie wartości, gdy liczba zespołów zaczyna przekraczać kilka, a projekty obejmują wiele zależnych komponentów i grup interesariuszy? Wtedy właśnie pojawiła się potrzeba skalowania Scruma.

W dużej organizacji, w której pracuję, skala działania wymagała poszukiwania rozwiązań, które umożliwiałyby zachowanie ducha Scruma przy jednoczesnym zarządzaniu złożonością. Przetestowaliśmy trzy podejścia, które zdobyły popularność jako frameworki skalujące Scrum: Nexus, SAFe (Scaled Agile Framework) oraz LeSS (Large Scale Scrum).

Każde z tych podejść podchodzi do problemu skalowania w inny sposób. Nexus to rozszerzenie Scruma, skupiające się na integracji pracy wielu zespołów poprzez lekkie struktury i mechanizmy wspierające synchronizację. SAFe to bardziej rozbudowane podejście, które integruje praktyki lean, agile i DevOps w celu objęcia całego przedsiębiorstwa i umożliwia skalowanie nawet setkom zespołów. LeSS natomiast zachowuje minimalizm i stawia na głęboką adaptację Scruma, promując prostotę przy jednoczesnym podejściu systemowym.

Moje doświadczenia z wdrażaniem tych frameworków nauczyły mnie, że nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie, a wybór podejścia powinien wynikać z kontekstu, kultury organizacyjnej oraz celów transformacji. Dlatego warto poznać ich charakterystykę, aby świadomie dobrać właściwe narzędzia do skali i potrzeb organizacji.

Dlaczego skalowanie Scruma jest wyzwaniem w dużych organizacjach

Scrum sprawdza się świetnie w pracy jednego zespołu deweloperskiego – zapewnia przejrzystość, szybki feedback i ciągłe dostarczanie wartości. Jednak gdy w grę wchodzi kilkanaście lub kilkadziesiąt zespołów, które współpracują nad jednym produktem lub w ramach jednej inicjatywy, pojawiają się nowe wyzwania organizacyjne, komunikacyjne i technologiczne.

Skalowanie Scruma wiąże się z koniecznością pogodzenia zwinności z większą złożonością strukturalną charakterystyczną dla dużych firm. Pojawiają się m.in. następujące problemy:

• Koordynacja wielu zespołów: utrzymanie spójności kierunku rozwoju przy jednoczesnym zachowaniu autonomii zespołów.
• Synchronizacja prac: różne zespoły często mają zależności między sobą, co może prowadzić do blokad i opóźnień.
• Przejrzystość pracy: trudności w zachowaniu widoczności postępów i stanu backlogu na poziomie całego produktu lub programu.
• Utrzymanie wartości Scruma: w dużej skali istnieje ryzyko rozmycia podstawowych zasad Scruma, takich jak samoorganizacja czy empiryzm.
• Rola menedżerów i struktury organizacyjnej: klasyczne struktury zarządzania mogą kolidować ze zwinną kulturą pracy.

Z tego względu duże organizacje sięgają po podejścia do skalowania Scruma, takie jak Nexus, SAFe czy LeSS. Każde z tych podejść proponuje inne rozwiązania problemów wynikających ze skali – od lekkich i zwinnych (LeSS), przez skupione na integracji zespołów (Nexus), po rozbudowane modele zarządzania na poziomie całego przedsiębiorstwa (SAFe). Temat tego artykułu pojawia się w niemal każdej sesji szkoleniowej Cognity – czasem w formie pytania, czasem w formie frustracji.

Nexus – prostota i integracja wielu zespołów Scrum

Nexus to lekkie podejście do skalowania Scruma, opracowane przez Ken’a Schwabera i Scrum.org. Jego głównym celem jest ułatwienie współpracy wielu zespołów Scrum nad jednym produktem. Podobnie jak sam Scrum, Nexus opiera się na minimalizmie i przejrzystości – rozszerza znane elementy frameworku Scrum o dodatkowe role, artefakty i zdarzenia, nie zmieniając jego fundamentów.

W organizacjach, gdzie kilka zespołów musi współtworzyć jeden produkt, pojawiają się wyzwania związane z integracją pracy, synchronizacją planów i rozwiązywaniem zależności. Nexus odpowiada na te potrzeby poprzez zapewnienie struktury zarządzania zależnościami i integrowania przyrostów tworzonych przez różne zespoły w jeden spójny produkt.

Najważniejsze cechy podejścia Nexus:

• Ekspansja Scruma: Nexus rozszerza standardowy Scrum o dodatkowe elementy pozwalające skalować go do 3–9 zespołów pracujących nad wspólnym backlogiem.
• Wspólny Product Backlog: Wszystkie zespoły pracują nad jednym backlogiem produktu, co minimalizuje rozbieżności w celach i priorytetach.
• Nowe role i zdarzenia: Wprowadzenie roli Nexus Integration Team oraz wydarzeń takich jak Nexus Sprint Planning i Nexus Daily Scrum umożliwia lepszą koordynację i integrację prac.
• Skupienie na integracji technicznej: Nexus kładzie nacisk na ciągłą integrację i redukcję technicznych zależności między zespołami.

Dzięki swojej prostocie i kompatybilności z podstawowym Scrumem, Nexus jest dobrym rozwiązaniem dla organizacji, które już pracują w Scrumie i chcą rozszerzyć ten model na większą skalę bez wprowadzania dużych zmian strukturalnych.

Nexus znajduje zastosowanie tam, gdzie zespoły Scrum muszą ściśle współpracować, a organizacja chce zachować lekkość procesu i unikać rozbudowanej hierarchii. To podejście naturalnie wspiera ciągłe dostarczanie wartości przy zachowaniu wysokiego poziomu technicznej spójności produktu. Warto również rozważyć rozwijanie kompetencji zespołów w zakresie optymalizacji procesów – pomocny może być tutaj Kurs Usprawnienie procesów biznesowych metodą LEAN – metodologia, narzędzia i proces.

SAFe – struktura i skalowanie na poziomie całego przedsiębiorstwa

Scaled Agile Framework (SAFe) to podejście do skalowania Scruma, które zostało zaprojektowane z myślą o dużych organizacjach. Jego celem jest zapewnienie spójności, przejrzystości i możliwości koordynacji pracy wielu zespołów, jednocześnie zachowując zwinność na poziomie całego przedsiębiorstwa. SAFe integruje praktyki Lean, Agile i DevOps, umożliwiając firmom zarządzanie strategicznymi celami, programami i wykonaniem w ramach jednej ujednoliconej struktury.

SAFe wyróżnia się na tle innych metod skalowania Scruma bardzo rozbudowaną strukturą oraz jasno zdefiniowanymi poziomami organizacyjnymi:

• Poziom zespołu (Team level) – zespoły pracują w ramach Scruma lub Kanbana, dostarczając funkcjonalności w tzw. Program Increments.
• Poziom programu (Program level) – zespoły są zrzeszone w Agile Release Train (ART), które koncentrują się na wspólnym celu biznesowym.
• Poziom dużego rozwiązania (Large Solution level) – dedykowany do koordynacji pracy nad wielkoskalowymi systemami, wymagającymi współpracy wielu ART-ów.
• Poziom portfela (Portfolio level) – zarządza inwestycjami strategicznymi i inicjatywami biznesowymi, łącząc agile z zarządzaniem portfelem projektów.

SAFe znajduje zastosowanie przede wszystkim w organizacjach o złożonej strukturze, które wymagają jasnego powiązania pomiędzy celami strategicznymi a realizacją operacyjną. Jest szczególnie użyteczny, kiedy konieczne jest zaangażowanie wielu zespołów, działów i interesariuszy przy zachowaniu spójnego rytmu planowania, integracji i dostarczania. W Cognity mamy doświadczenie w pracy z zespołami, które wdrażają to rozwiązanie – dzielimy się tym także w artykule.

Poniżej przedstawiono ogólne zestawienie cech SAFe w kontekście skalowania Scruma:

SAFe może być postrzegany jako narzędzie transformacji organizacyjnej, które – przy odpowiednim wdrożeniu – pomaga ujednolicić sposób pracy w całym przedsiębiorstwie. Jednak jego kompleksowość sprawia, że wymaga on znacznego zaangażowania, wysiłku wdrożeniowego oraz gotowości na zmiany kulturowe i strukturalne.

LeSS – minimalizm i głęboka adaptacja Scruma

Large-Scale Scrum (LeSS) to podejście do skalowania Scruma, które zachowuje jego podstawowe wartości i mechanizmy, jednocześnie umożliwiając pracę wielu zespołów nad jednym produktem. Wyróżnia się minimalizmem strukturalnym oraz silnym naciskiem na adaptację Scruma do potrzeb całej organizacji.

LeSS nie dodaje dodatkowych ról czy artefaktów ponad to, co oferuje Scrum, lecz skupia się na rozszerzeniu jego zasad na skalę wielu zespołów. Zamiast tworzyć nowe hierarchie, LeSS promuje upraszczanie istniejącej struktury organizacyjnej i redukcję zależności między zespołami.

Kluczowe cechy LeSS to:

• Jeden Product Backlog dla wszystkich zespołów – wspólna wizja i priorytetyzacja.
• Jeden Product Owner – centralizacja odpowiedzialności za wartość biznesową.
• Zespoły Scrum pracujące równolegle – każdy zespół jest zdolny dostarczać wartość w pełni niezależnie.
• Koordynacja przez samoorganizację – ograniczenie narzucanych struktur i procesów.

LeSS występuje w dwóch wariantach:

• LeSS Basic – do 8 zespołów Scrum współpracujących nad jednym produktem.
• LeSS Huge – powyżej 8 zespołów, z dodatkową strukturą Area Product Ownerów dla skalowania.

W porównaniu do innych frameworków, LeSS jest najbardziej zbliżony do oryginalnych zasad Scruma – dąży do ograniczenia złożoności organizacyjnej i ukierunkowuje transformację na głębokie zmiany kulturowe i organizacyjne.

LeSS może być wyzwaniem dla organizacji o silnie zhierarchizowanej strukturze, ale w zamian oferuje głęboką integrację Scruma na poziomie całego produktu. W praktyce jego wdrożenie często wiąże się z przebudową sposobu myślenia o odpowiedzialności, priorytetach oraz strukturze zespołów. W budowaniu skutecznej komunikacji i zaangażowania zespołów może pomóc Kurs Komunikacja Liderów – skuteczny dialog i budowanie zaangażowania zespołu.

Porównanie Nexus, SAFe i LeSS: podejścia, zalety, ograniczenia

Wybór odpowiedniego podejścia do skalowania Scruma w dużej organizacji zależy od wielu czynników: kultury organizacyjnej, poziomu dojrzałości zespołów, struktury firmy oraz celów transformacji zwinnej. Poniżej przedstawiam zestawienie trzech popularnych frameworków: Nexus, SAFe oraz LeSS, pod kątem ich podejścia, głównych zalet oraz ograniczeń.

Chociaż wszystkie trzy frameworki wywodzą się z tych samych zasad Scruma, ich podejścia do skalowania różnią się znacznie. Nexus będzie naturalnym rozszerzeniem dla zespołów już pracujących zwinnie i potrzebujących integracji pracy. SAFe sprawdzi się tam, gdzie konieczna jest synchronizacja wielu działów i poziomów zarządzania. LeSS zaś koncentruje się na uproszczeniu struktury i maksymalnej adaptacji Scruma w całej organizacji produktowej.

Przykłady wdrożeń w mojej organizacji

W mojej organizacji przez ostatnie kilka lat eksperymentowaliśmy z różnymi podejściami do skalowania Scruma, co pozwoliło nam lepiej dopasować metodykę do konkretnych kontekstów i potrzeb zespołów oraz działów.

W pierwszej kolejności zdecydowaliśmy się na Nexus, gdy pracowaliśmy nad jednym dużym produktem rozwijanym przez kilka zespołów Scrum. Nexus okazał się dobrym wyborem przy stosunkowo niewielkiej liczbie zespołów, które musiały ściśle współpracować i integrować swoje przyrosty produktu. Struktura ta pomogła nam uporządkować synchronizację i wyeliminować problemy z integracją kodu między zespołami.

W innym przypadku, kiedy organizacja rosła i pojawiła się potrzeba skalowania na poziomie całego portfolio oraz koordynacji wielu inicjatyw, zdecydowaliśmy się na SAFe. Dzięki SAFe łatwiej było zarządzać zależnościami między zespołami i programami oraz zapewnić spójność strategiczną na poziomie całej firmy. Podejście to sprawdziło się szczególnie dobrze w środowisku, gdzie istniały już silne struktury zarządcze i potrzeba integracji z procesami korporacyjnymi.

Z kolei LeSS wdrożyliśmy w jednym z działów produktowych, który od początku był zwinny i chciał pozostać maksymalnie lekki w strukturze organizacyjnej. LeSS pozwolił tym zespołom na głębsze zrozumienie zasad Scruma i wspólną odpowiedzialność za produkt, bez potrzeby tworzenia dodatkowych ról czy warstw zarządzania.

Każde z podejść miało swoje miejsce i zastosowanie – wybór metody zależał od kontekstu organizacyjnego, liczby zespołów, rodzaju produktu oraz dojrzałości agile w danym obszarze.

Wnioski i rekomendacje dla liderów transformacji Agile

Skalowanie Scruma w dużej organizacji to wyzwanie, które wymaga nie tylko znajomości ram postępowania, ale także głębokiego zrozumienia kontekstu organizacyjnego, kultury i dojrzałości zespołów. Wybór odpowiedniego podejścia – Nexus, SAFe czy LeSS – powinien być świadomą decyzją liderów transformacji i uwzględniać zarówno cele strategiczne, jak i gotowość do zmian.

Poniżej przedstawiam kilka kluczowych wniosków i rekomendacji dla osób odpowiedzialnych za wdrażanie Agile w skali całej organizacji:

• Zacznij od fundamentów Scruma – żadna metoda skalowania nie zastąpi solidnie działających zespołów scrumowych. Upewnij się, że zespoły rozumieją i stosują podstawy Scruma, zanim podejmiesz próbę jego skalowania.
• Dopasuj metodę do kontekstu organizacji – SAFe dobrze sprawdza się tam, gdzie istnieje potrzeba silnego ustrukturyzowania i integracji wielu inicjatyw strategicznych. LeSS będzie odpowiedni dla organizacji gotowych na głębokie zmiany strukturalne. Nexus może być dobrym wyborem dla firm już pracujących scrumowo, które chcą integrować produkcję w skali kilku zespołów.
• Skalowanie to nie tylko procesy, ale przede wszystkim ludzie – inwestuj w rozwój kompetencji liderów, Scrum Masterów, Product Ownerów oraz członków zespołów. Przejrzysta komunikacja, zaufanie i empatia to fundamenty skutecznej transformacji.
• Nie kopiuj – adaptuj – każde podejście skalujące wymaga dostosowania do konkretnego środowiska. Unikaj mechanicznego wdrażania frameworków bez refleksji nad ich wpływem na kulturę i sposób pracy organizacji.
• Stale ucz się i eksperymentuj – transformacja Agile to proces ciągły. Monitoruj efekty, zbieraj feedback i nie bój się iteracyjnych korekt przyjętego podejścia.

Transformacja Agile w skali całej organizacji to podróż, nie projekt z określoną datą zakończenia. Wymaga odwagi, determinacji i pokory. Właściwie dobrany framework może być kompasem w tej drodze – ale to liderzy i zespoły są jej prawdziwą siłą napędową. W Cognity uczymy, jak skutecznie radzić sobie z podobnymi wyzwaniami – zarówno indywidualnie, jak i zespołowo.

Rodzaje bibliotek w Pythonie – od analizy danych po tworzenie aplikacji webowych 22 września 2025

KNIME vs. Python/R – kiedy wybrać narzędzie no-code, a kiedy programowanie 20 września 2025